|
Köpeklerde Üreme ve Doğum |
|
|
|
|
Friday, 01 February 2008 |
Köpeklerde de diğer hayvanlarda olduğu gibi bakım ve besleme koşulları,
hastalıklar ve stres faktörleri cinsel olgunluğa ulaşma yaşını direkt
etkilemektedir.
Köpeklerde ilk seksüel siklus erişkin birey büyüklüğüne ve ağırlığına
ulaşıldıktan birkaç ay sonra görülür. Dişiler ergin ağırlıklarına daha
erken ulaştıklarından daha erken cinsel olgunluk gösterirler. Genelleme
yapacak olursak köpekler ırklara göre değişmekle birlikte 6-24 ay
zarfında seksüel olgunluğa ulaşmaktadırlar. Küçük cüsseli ırkların
büyük ırklara oranla daha erken cinsel olgunluğa ulaştıkları
söylenebilir. Yavru alma açısından bakıldığında maksimum verimliliğe
3.-4. siklustan sonra ulaşılır. Köpeklerde reprodüktif aktivite ömür
boyu sürebilmekle birlikte, verimlilik yedi yaşından itibaren azalmaya
başlar. Dişi köpekler için ilk çiftleşme yaşı 11-18 ay, erkek
köpeklerde ise 17-19 ay olmalıdır.
Seksüel Siklus
Köpekte mevsime bağlı olup monoöstrik (yılda bir) olarak
tanımlanmıştır. Ancak yılda iki defa 4-14 aylık aralıklarla (ortalama 7
ay) iki defa kızgınlık gösterebilmektedir. Küçük cüsseli ırklarda ve
iyi bakım besleme koşullarında köpeklerde yıl boyu sikluslar
görülebilir. bAzı ırkların yılda bir kez kızgınlık gösterdiği
bilinmektedir. Köpeklerde siklus süresi normalde 200± 45 gün olup 4-14
ay arasında değişebilir. Bu sürenin 4 aydan kısa 14 aydan uzun olması
anormal kabul edilmektedir.
Çifleştirme Zamanının Tespiti
Köpeklerde ovulasyon (yumurtlama) zamanı farklılıklar göstermektedir.
Bu nedenle fertil (döl alınabilir) bir çiftleştirme için en uygun zaman
ovulasyon sonrası 2-6. Günlerdir. Ancak spermler dişi üreme organında
uzun süre canlı kalabildiği için daha önceki çiftleşmelerden de yavru
alınabilmektedir.
Başarılı bir çiftleştirmede çeşitli faktörler önemlidir:
Çiftleştirilecek köpeklerin yaşları, erkek köpeğin kullanılma sıklığı
(iki-üç haftada bir dişi) ve gebelikler arasındaki süre göz önünde
tutulmalıdır. Doğal koşullarda erkek ve dişi yan yana bırakıldığında
nadiren sorun ortaya çıkar. En uygun çiftleşme zamanını belirlemede
bazı testler kullanılabilir. Vaginal sitoloji, vaginoskopi, hormon
düzeylerinin ölçümü. Ülkemizdede rutin uygulamaya girmiş bu testler
hayvan severler yararlanabilir. Veteriner Hekiminize başvurarak detaylı
bilgiyi edinebilirsiniz.
Dişi köpeğin davranışları da uygun zamanın belirlenmesinde önemli bir
kriterdir. Ovulasyon (yumurtlama) çoğunlukla kızgınlığın üçüncü gününde
şekillenmektedir. Buradan yola çıkarak dişinin erkekle ilk
ilgilenmesinden üç-beş gün sonrası çiftleştirme için uygundur. Detaylı
bilgiyi ve kesin zamanın belirlenmesi tekniklerini Veteriner
Hekiminizden öğrenebilirsiniz.
Üremenin Kontrolü
Köpekler genellikle ev ya da bahçe içerisinde beslendiklerinden
kızgınlık sırasındaki davranışları sorun olabilmektedir. Bu bve benzeri
nedenlerle gebe kalması istenmezken bunun aksine bazı nadir ırkların
üretilmesi için siklusun uyarılması veya kontrolü de istenebilmektedir.
Gerek erkek gerekse dişilerde cerrahi girişimle hayvanlar ömür boyu
steril bırakılabilir. Buna karşılık modern tıp çeşitli hormon
preparatları ile kızgınlığın geçici veya devamlı olarak ertelenmesini
mümkün kılmaktadır. Bu şekilde istenmeyen gebelikler engellenir,
yalancı gebeliklerden korunulur ve istebndiği zaman tekrar yavru
alınabilir. Detaylı bilgi için Veteriner Hekiminize başvurunuz. Ancak
uzun süre hormon kullanımının da bazı yan etkileri olabileceği
unutulmamalıdır.
Kızgınlığı erteleme işlemleri anöstrus döneminde veya önceki
kızgınlıktan en az iki ay sonra yapılmalıdır. Kızgınlığı baskılama
(başlayan kızgınlığın baskılanması) için pratik olarak kanamanın ilk üç
gününde enjeksiyon yapılmış olmalıdır.
Gebeliğin sonlandırılması içinde çeşitli hormonlardan yaralanılmaktadır. Veteriner Hekiminizden detaylı bilgiyi edinebilirsiniz.
Köpekte Gebelik Süresi
Gebelik süresi ortalama 63± 2 gündür (54-72). Çeşitli köpek ırkları ve gebelik süreleri aşağıdaki gibidir.
Bokser
56-71 (63) gün
Doberman
58-71(62) gün
Danua
59-69(62) gün
Terrier
55-72(62) gün
Collie
56-72(62) gün
Cocker spaniel
56-69(62) gün
Kangal
65-69(67) gün
Gebelik Tanısı
Gebelik sırasındaki hormonal değişimin tesbiti
Karnın büyümesi ve iştahın artması
Meme bezlerinin gelişimi ve süt salgılanması
Davranış belirtileri (Sakinleşme veya hırçınlaşma vb.)
Karnın palpasyonu
Ultrasonografi
Radyografi
Kalp atımının izlenmesi
Detaylı bilgi için Veteriner Hekiminize başvurunuz.
Yalancı Gebelik
Doğal bir olgu olan yabancı gebelik gebe olmayan köpeklerde yavru özeni
ve beslenmesine yönelik içgüdüsel davranışların hayvan gebe olmamasına
rağmen şekillenmesidir.
Başlıca belirtiler; iştah ve kilo artışı, karnın büyümesi, memelerin gelişmesi ve süt salgılanması.
Gelişen memeler enfeksiyonlara karşı duyarlı hale gelecek, süt
salgılanması ev içinde kirlenmelere neden olabilecektir. Bu ve benzeri
nedenlerle yalancı gebeliklerin sonlandırılması istenebilir. Bazı
durumlarda ovarium ve rahim ameliyatla alınmış olmasına rağmen yalancı
gebelikler görülebilir. Bu tip bir olguda overlerden bir parça kaldığı
düşünülebilir.
Sağaltım bir çok olguda gereksiz olup belirtiler bir süre sonra
kendiliğinden ortadan kalkacaktır. Ancak huysuzluk ve huzursuzluk
hayvan sahibini aşırı rahatsız etmişse tedavi endike olur. Tedavi için
Veteriner Hekiminize başvurunuz.
Unutulmaması gereken bir iki nokta; memeler doldu diye sütün alınması
süt üretimini arttıracaktır ve yalancı gebelik öncesi ve sırasında
ovariohisteroctemi ' den kaçınılmalıdır.
|
|
|
Pet Seyahat
Üreme