|
Kedi Üreme ve Kızgınlık Dönemi |
|
|
|
|
Friday, 01 February 2008 |
Dişinin kızgınlık ya da dönem olarak da adlandırılan bu ilk östrusu
hayvanın ırkına va mevsime bağlı olarak değişkenlik gösterir.
Yavru kedilerin çoğu ilk kızgınlıklarını 2.3-2.5 kg vücut ağırlığına
ulaştıklarında gösterirler ve bu yaklaşık 7. ay civarında görülmektedir
fakat bazı olgularda cinsel olgunluk 3 ay gibi kısa bir zamanda
görülmekte ve İran kedileri gibi bazı uzun tüylü safkanlarda 12-18 aya
kadar puberta görülmemektedir. Dişide pubertanın başlamasını hayvanın
yaşından çok onun hangi mevsimde doğduğu etkilemektedir. Ekim Aralık
ayları arasında doğan dişiler birkaç ay sonra başlayacak çiftleşme
mevsiminde kadar seksüel olgunluklarını gösterememekte ve 12-16 aylık
olduklarında ilk östruslarını göstermektedirler. Reproduktif
aktivitenin 14 yaşına kadar devam ettiği belirtilse de 20 yaşındaki
kedilerde bile gebelik olgularıyla karşılaşıldığı bildirilmiştir. Yaşın
artmasıyla yavru büyüklüklerinde ve yavru sayısında yıla bağlı olarak
azalmalar görülmektedir.
Üreme Mevsimi
Üreme mevsimi, coğrafi duruma, yıl içindeki döneme ve bu dönemin
uzunluğuna bağlı olarak değişiklikler göstermektedir. Kuzey yarım
kürede üreme mevsimi Ocak ayının geç dönemlerinde başlar ve gün
ışığının azaldığı Ağustos-Eylül aylarında son bulur. Bu bölgelerde
Kasım-Aralık aylarına kadar sürdüğü de bildirilmiştir. Bu dönemi bir
dahaki üreme mevsimine kadar anöstrus evresi izler.Bununla birlikte,
kedilere özgü bir şekilde üreme mevsimi kedinin ırkına, çevre
faktörlerine veya hayvanın psikolojik durumuna göre değişkenlik
göstermektedir. Bazı olgularda evde beslenen ve yapay ışığa maruz kalan
kedilerde poliöstrik aktivitenin tüm yıl boyunca sürdüğü görülmektedir.
Kısa tüylü kedilerde özellikle Siyam kedilerinde bu özellik uzun tüylü
ırklara göre daha çok görülmektedir. Gebelikten sonraki ilk östrus
yavruların sütten kesilmesini izleyen 8 gün sonra görülmekte ve bu da
doğumdan sonraki 8. haftaya karşılık gelmektedir. Emzirmeyen dişilerde
bu aralık 1 haftadan emzirenlerde 21 haftaya kadar değişiklik
göstermektedir.
Kızgınlık Dönemi (Östrus)
Dişi kediler poliöstrik hayvanlardır ve ovulasyon mekanizması
indüklenmeyle gerçekleşir. Bir başka deyişle, çiftleşme
gerçekleşmemişse ne ovulasyon ne de corpus luteum formasyonu
gerçekleşir. Siklusun süresi, eğer çiftleşme olmazsa, bunu ovulasyonun
izlememesine, gebeliğin gerçekleşmemesine ve gebeliği ve doğumu izleyen
laktasyonun olmamasına bağlı olarak değişir.
Pro-Östrus
Bu period 1-3 günde sonlanır ve genellikle artan sinirlilik, sık işeme
ve sonunda erkek kediler gibi idrar püskürtme gibi olaylarla
karakterizedir. Köpeklerde olduğu gibi belirgin vulvar ödem ve kanlı
akıntı yoktur.
Östrus
Östrus süresi mevsime ve ovulasyonun şekillenip şekillenmediğine göre
değişmektedir. İlkbahar aylarında östrus süresi artış gösterse de (5-14
gün/siklus), diğer mevsimlerde bu süre kısalır (1-6 gün/siklus).
Ovulasyon gösteren kedilerde östrus periyodu ortalama 5.7 gün sürmekte
ve östrus belirtileri çiftleşmeyi izleyen 24-48. saatlerde
azalmaktadır, eğer ovulasyon gerçekleşmemişse 8 günlük süre normal
kabul edilmektedir. Östrus sırasında dişinin davranışları değişmekte,
vokalizasyon artmakta, lordosis pozisyonunu almakta ve kuyruk
çiftleşmeye uygun bir şekilde bir tarafa yatmaktadır. Dorsal pelvik
bölge hafifçe okşanacak olursa perineal bölgede spasmodik
kontraksiyonlar görülmektedie. Anoreksi ve idrar püskürtme sıklıkla
görülmektedir.
Ovulasyon (Yumurtlama)
Bazı kedilerde tek bir çiftleşme uyarısı ovulasyonun meydana gelmesine
neden olabilir. Bunun yanında çoğu kedide ovulasyonun meydana
gelebilmesi için tekrarlayan çiftleşme uyarıları gerekmektedir.
Metöstrus(Kızgınlık sonrası dönem)
Çiftleşmeyen kedilerde metöstrus\'un süresi ortalama 21 (14-28) gündür.
Bunun yanında steril veya yalancı çiftleşme uyarıları sonucunda meydana
gelen yalancı gebelik ortalama 35 gün sürer (30-73 gün).
Anöstrus
Seksüel açıdan sakin olarak karakterize olan bu evrede ovaryumlar küçüktür ve follikül çapları 0.5 mm boyundadır.
|
|
Pet Seyahat
Üreme