|
Kedilerde uygulanması gereken aşılar |
|
|
|
|
Sunday, 25 November 2007 |
Genellikle
kist aşısı diye bilinen bu uygulama aslında bir antiparaziter
ilaçlamadır. Bu uygulama iç parazitlerinden (dahili parazitler)
kaynaklı enfestasyonların engellenmesine ve sağaltımına yöneliktir.
Halkalı (tenya), kancalı parazitler ve şeritler bu iç parazitlere
örnektir.
Karma Aşı
Felin Panlökopeni
Kediler
arasında oldukça yüksek oranda bulaşıcı olan viral bir hastalıktır.
Kedilerde , özellikle yavrularda ölüme yol açan virüs kusma,
iştahsızlık ve çoğunlukla kanlı bir ishalle kendini belli eder. Tek
korunma yöntemi aşılamadır.
Feline Rhinotracheitis
Ülkemizde
oldukça yaygın olan bu hastalık çok bulaşıcıdır. Yetişkin kediler için
ölümcül bir tehlike taşımamakla birlikte yavru kedilerde ölümlere neden
olabilir. Tek korunma yöntemi aşılamadır.
Feline Calicivirüs
Kedilerde ağız ülserlerine neden olan hastalık bulaşıcıdır. Tek korunma yöntemi aşılamadır.
Adından
da anlaşılabileceği gibi karma aşı, yukarda saydığımız hastalıklara
karşı bağışıklık oluşturan maddeleri içermektedir. Hastalıklara karşı
verilen bağışıklık sürelerinin yavrunun anneden aldığı maternal antikor
seviyesine bağlı olarak değişiklikler gösterebileceği unutulmamalıdır.
Bu nedenle karma aşı uygulamasına yavru 6-7 haftalık olduğunda
başlanmalı, aşı 3-4 haftalık aralıklarla yavru 15-20 haftalık yaşa
ulaşıncaya kadar tekrarlanmalıdır. Bu programla yavruların yaklaşık
%95’inde güvenli bir bağışıklık oluşturulabilmektedir. Karma aşı yıllık
olarak tekrar edilir.
Kuduz aşısı
Kuduz;
merkezi sinir sistemine saldıran, hızlı gelişim gösteren, bilinç kaybı,
huzursuzluk, salya akıntısı, yutkunma güçlüğü ve çeşitli felçlerle
karakterize, ölümle sonuçlanan viral bir hastalıktır. İnsan dahil olmak
üzere tüm sıcakkanlı canlılarda görülebilir. Hastalık; kuduz bir
hayvanın sağlıklıları ısırması ve salyasında bulunan kuduz virüsunu
ısırma sonucu meydana gelen açık yaraya nakletmesi ile bulaşır. Ancak
virüs salyaya zaman zaman geldiğinden dolayı her ısırılan hayvan
kudurmaz. Bu nedenle her ısıran hayvana da kuduz gözüyle bakılmamalı ve
panil olunmamalıdır. Kuduzun bilinen bir tedavisi yoktur. Aşılama tek
engelleyici faktördür. Kuduz hastalığı, etkili bir aşı programı ile
bugün artık büyük oranda kontrol altına alınmıştır.
Yavru kedilere ilk kuduz aşısı 3 aylık yaşta uygulanmalı ve her yıl periyodik olarak tekrar edilmelidir.
Kist aşısı
Genellikle
kist aşısı diye bilinen bu uygulama aslında bir antiparaziter
ilaçlamadır. Bu uygulama iç parazitlerinden (dahili parazitler)
kaynaklı enfestasyonların engellenmesine ve sağaltımına yöneliktir.
Halkalı (tenya), kancalı parazitler ve şeritler bu iç parazitlere
örnektir.
Bu uygulama hayvan sağlığı açısından olduğu gibi
insan sağlığı açısından da önemlidir. Bilindiği gibi kediler tüy döken
canlılardır. Bu tüylerin üzerine bulaşmış parazit yumurtaları özellikle
de echinococ yumurtaları insan sağlığı açısından önemlidir. Bu parazit
kedilerin ince bağırsağında yaşar ve yumurtalarını dışkıyla dış ortama
çıkarır. Bulaşma, parazite karşı aşılanmamış kedilerin, tüylerine
bulaşan yumurtaların veya enfekte hayvanın dışkısıyla kontamine olmuş
yiyeceklerin (marul, maydanoz…), insanlar tarafından herhangi bir
şekilde ağız yoluyla alınması sonucu olur. Bu echinococ yumurtalarının
ağız yoluyla alınması sonucunda da insanlarda hidatik kist şekillenir.
Kistler karaciğer, böbrek, kalp, pankreas, beyin ve göz gibi organlara
yerleşir, değişik boyutlarda kistler oluşturur ve yerleştiği organlarda
işlevsel bozukluklara neden olurlar. İlerlemiş olaylarda kistin
patlaması ölüme neden olabilir.
Bu nedenle kediler parazitlere
karşı düzenli olarak ilaçlanmalıdır. Kist aşısı kedinin yaşadığı ortam,
dışarıya çıkıp çıkmaması, hastalığa yakalanma riski gibi faktörler
gözönüne alınarak 3, 4 veya 6 aylık aralıklarla tekrarlanır. Parazitin
çok yoğun olduğu bölgelerde uygulama sıklığı daha da artırılabilir.
Kist
aşısının enjektable (iğne) formu yağlı bir eriyik olduğundan dolayı
yakıcıdır. Bu nedenle yapıldığı yerde ağrı veya şişlik oluşabilir.
Leukosis aşısı
Hastalığın
etkeni Feline leukaemia virüsu’dur (FeLV). Leukemie özellikle kan
hücrelerinin oluşumu ile ilgili lenfoid dokularda tümör ile karekterize
öldürücü bir viral hastalıktır.Virüs genellikle salya ile bulaşır.
Tükrük, burun akıntısı, dışkı, vajinal akıntı ve kan yolu ile de
bulaşma olabilir. Virüsun taşınmasında bulaşık su ve mama kapları da
rol oynamaktadır.
Hastalığın yayılmasında virüs miktarı, konakçının direnci, yaşı ve immun sistemi etkili olmaktadır.
Hastalığın
spesifik bir tedavisi yoktur. İmmun sistemi destekleyici tedaviler
yanında semptomatik tedaviler de yapılabilir. Ancak olumlu bir sonuç
almak pek mümkün değildir.
Hastalığın yayılmasını önlemede en
etkin yol aşılamadır. Bu amaçla başlangıçta 2 doz uygulanır. Yılda bir
kez yapılan tekrarlama ile hastalıktan korunma sağlanabilir.
|